Hơn một thập kỷ trước, khái niệm “ở cữ sau sinh” chủ yếu gắn với những tập tục dân gian, kiêng tắm gội, ăn trứng gà nghệ, nằm than, không ra gió… Nhưng chỉ trong vài năm gần đây, khái niệm này đã được làm mới mạnh mẽ. Một thế hệ các bà mẹ trẻ đang định nghĩa lại ở cữ theo hướng khoa học, hiện đại và toàn diện hơn. Cùng với sự thay đổi ấy, một ngành dịch vụ mới đã hình thành: dịch vụ chăm sóc sau sinh chuyên nghiệp, kết hợp giữa y học, dinh dưỡng và chăm sóc tinh thần.

Nhu cầu về chăm sóc sau sinh chuyên nghiệp đã sớm hình thành một ngành kinh tế tỉ USD tại nhiều quốc gia. Tại Hàn Quốc, 85% bà mẹ sau sinh lựa chọn trung tâm ở cữ với chi phí trung bình khoảng 2.000 USD cho 12 ngày chăm sóc. Singapore cũng chứng kiến số lượng bà mẹ tìm đến trung tâm ở cữ tăng gấp đôi so với trước đại dịch.

Thị trường hậu sản tại Việt Nam cũng đang trải qua một cuộc cách mạng mạnh mẽ. Đặc biệt tại các đô thị lớn, nhu cầu sử dụng dịch vụ sau sinh tăng trung bình 25-30% mỗi năm. Sự thay đổi này phần lớn đến từ các gia đình trẻ, thiếu sự hỗ trợ từ người thân và phụ nữ có xu hướng tin tưởng vào kiến thức y học và chăm sóc chuẩn khoa học hơn. Tầng lớp trung lưu đang gia tăng cũng sẵn sàng chi trả cho sự tiện nghi và sức khỏe thể chất lẫn tinh thần sau sinh.

Hiện nay thị trường đã phân hóa rõ rệt thành 3 mô hình chính: dịch vụ y khoa tại bệnh viện, dịch vụ hộ sinh, điều dưỡng tại nhà và trung tâm chăm sóc/ở cữ kiểu mới. Mỗi mô hình đáp ứng một nhu cầu khác nhau, đồng thời phản ánh mức độ sẵn sàng chi trả đa dạng trong xã hội.

Đối với mô hình dịch vụ y khoa tại bệnh viện, một số bệnh viện tư nhân và quốc tế đã phát triển các dịch vụ chăm sóc sau sinh chuyên sâu như hướng dẫn nuôi con, hỗ trợ cho bú, xử lý biến chứng sau sinh, theo dõi sức khỏe mẹ và bé 24/7. Mô hình này xuất phát từ nhu cầu muốn được “y khoa hóa” việc ở cữ, điều mà nhiều gia đình trẻ coi là thiết yếu vì họ muốn mọi khâu từ vệ sinh rốn, tắm bé, tư vấn sữa đến phục hồi đáy chậu đều được giám sát bởi chuyên gia.

Trong nhóm này, Bệnh viện Quốc tế Mỹ (AIH) là một ví dụ tiêu biểu. Mô hình của AIH kết hợp đội ngũ bác sĩ sản, nhi, dinh dưỡng, hộ sinh và chuyên viên chăm sóc, theo dõi liên tục từ khi mẹ nhập viện sinh đến khi về nhà. Điểm đặc biệt của mô hình dịch vụ y khoa tại bệnh viện là tính an toàn y khoa cao nhất trong các phân khúc, quy trình được chuẩn hóa, kiểm soát chất lượng bởi bệnh viện.

“Nhiều mẹ mong muốn được ở cữ trong môi trường an toàn, chuẩn y khoa, có bác sĩ và điều dưỡng hỗ trợ sức khỏe sau sinh cho mẹ và cách chăm sóc bé thay vì tự xoay xở tại nhà, đặc biệt là các mẹ sinh con đầu lòng hoặc thiếu sự hỗ trợ từ người thân trong thời gian phục hồi sau sinh”, Thạc sĩ – bác sĩ CKI Hồ Nguyên Tiến, Trưởng Khoa Phụ sản của AIH, chia sẻ.

Mô hình ở cữ tại bệnh viện chủ yếu nằm ở phân khúc trung – cao cấp, thường chỉ có ở bệnh viện quốc tế hoặc bệnh viện tư nhân lớn. Các bệnh viện công gần như chưa có gói chăm sóc hậu sản đầy đủ mà chỉ cung cấp hướng dẫn cơ bản khi xuất viện.

Đối với mô hình chăm sóc tại nhà, với các đặc điểm nổi bật như linh hoạt, chi phí dễ tiếp cận, đây là phân khúc rộng nhất tại Việt Nam, bao gồm các dịch vụ như Momcare24h, Mymom, Care With Love… được Sở Y tế cấp phép hoạt động với đội ngũ nữ hộ sinh hoặc điều dưỡng. Gói dịch vụ tập trung vào các công việc thiết thực như tắm bé, chăm sóc rốn, theo dõi vàng da, massage mẹ, gội đầu thảo dược, hỗ trợ hút sữa, đồng thời huấn luyện cha mẹ những kỹ năng cơ bản.

Phân khúc này có đặc điểm là chi phí phù hợp với tầng lớp trung bình, dao động từ 8-16 triệu đồng/khóa tùy số buổi; phù hợp với các mẹ sinh thường, khỏe mạnh, chỉ cần hỗ trợ thực hành; dễ tiếp cận do phạm vi hoạt động rộng và không yêu cầu cơ sở lớn. Nhưng điểm hạn chế là chất lượng phụ thuộc vào từng đơn vị và tay nghề hộ sinh, chưa có chuẩn quốc gia rõ ràng nên khó kiểm định đồng đều.

Đối với mô hình trung tâm ở cữ hiện đại, đây là xu hướng mới nổi trong 3 năm gần đây: một số trung tâm chăm sóc mẹ và bé hiện đại được xây dựng theo mô hình Korean Postnatal Care Center hoặc Japanese Confinement Center. Ví dụ như The Joyful Nest, mô hình chăm sóc toàn diện giúp mẹ phục hồi thể chất, chăm sóc tinh thần và huấn luyện kỹ năng nuôi con. Điểm nổi bật của mô hình này là tập trung vào wellbeing (giấc ngủ, dinh dưỡng, tâm lý); chăm sóc vận động – phục hồi cơ sàn chậu; hỗ  trợ nuôi con bằng sữa mẹ theo chuẩn quốc tế; môi trường tách biệt, hạn chế vi sinh và có quy trình vệ sinh tiêu chuẩn. Chi phí thường ở mức trung – cao, hướng đến nhóm khách hàng thành thị trẻ có nhu cầu tự chủ và chăm sóc chuyên nghiệp ngay cả khi không có biến chứng y khoa.

Dù tăng trưởng mạnh, ngành chăm sóc hậu sản vẫn đối mặt nhiều vấn đề như thiếu khung chuẩn và quy định thống nhất, hiện chưa có bộ tiêu chuẩn quốc gia cho dịch vụ chăm sóc mẹ và bé sau sinh… Điều này khiến thị trường phát triển nhanh nhưng chất lượng không đồng đều, nhu cầu tăng nhanh hơn năng lực đào tạo, nguồn nhân lực hộ sinh, điều dưỡng chất lượng cao còn thiếu. Một số đơn vị tuyển dụng nhân viên spa để thực hiện kỹ thuật của hộ sinh, dẫn đến rủi ro y tế. Đáng lưu tâm là chăm sóc hậu sản cần sự phối hợp giữa bệnh viện – trung tâm – dịch vụ tại nhà – tư vấn tâm lý, nhưng hiện các mảnh ghép này chưa kết nối với nhau.

Bà Jiang Kun, sáng lập The Joyful Nest, cho rằng, ở cữ chuẩn hiện đại không phải là xa xỉ, mà là một nhu cầu thiết yếu. Thực tế, giai đoạn sau sinh là lúc cơ thể và tâm lý người mẹ thay đổi rất lớn. Một chế độ chăm sóc khoa học, kết hợp giữa y khoa, dinh dưỡng và nghỉ ngơi, không chỉ giúp mẹ hồi phục nhanh hơn mà còn giảm đáng kể nguy cơ trầm cảm, căng thẳng và các vấn đề sức khỏe lâu dài. Do đó, chăm sóc sau sinh là chăm sóc sức khỏe nền tảng cho cả gia đình.

“Đầu tư cho một hành trình ở cữ không phải là sự xa hoa, mà là một cách yêu thương bản thân và gia đình. Chúng tôi tin rằng, nhận thức này sẽ sớm trở thành điều bình thường mới trong xã hội Việt Nam”, bà Jiang Kun nhận định.

– Theo Diễm Trang – Báo Nhịp cầu Đầu tư – Thứ Bảy | 06/12/2025